دسته‌بندی نشده

مراقب نباشید، تاریخ تکرار می‌شود!

تکرار تاریخ تخریب! فرزاد سپهر- روزنامه‌نگار و کارشناس ارشد معماری یک پارچه نوشته پلاستیکی یا همان بنر دربردارنده هشدار «خطر ریزش» پای دیوار یک خانه تاریخی واقع در کوچه استر همدان همان‌قدر مهم هست که توجه دوستداران تاریخ و فرهنگ همدان را به خود جلب کند و رسانه‌ها نیز به دفعات بازتاب‌دهنده این توجه باشند. شاید اگر بلای تخریب این‌قدر محتمل نبود، با آرامش می‌شد دغدغه حفظ خانه‌های تاریخی همدان را پیگیری کرد اما در شرایط کنونی هر فرصتی که مانده باشد درست مانند حادثه تخریب خانه‌های تاریخی محله یا چمن کبابیان همدان، پیش‌درآمدی بر علاج واقعه پیش از وقوع است تا مبادا تاریخ تخریب تکرار شود! همدان پیش از تخریب خانه‌های چمن کبابیان، تخریب یک‌سره باغ بدیع‌الحکما و باغ ذوالریاستین را به خود دید. حال نیز دیوارهای لرزان عمارت جنانی روز به روز در نگرانی به خود می‌لرزند شاید دلسوزی پیدا بشود و نجاتشان بدهد.

جای خالی خانه‌های اخلاصی، شمسیان و بهرامی محله کبابیان یا همان چمن کبابیان در صبح یک روز زمستانی در حدود یک‌سال پیش، با صدای بولدوزرها بیدار شد و تا به خود بیاید، 3 خانه تاریخی و قدیمی را خراب‌ شده دید. دستور از سوی شهرداری صادر و دلیل کار، خطر ریزش دیوارهای این خانه‌ها عنوان شد. هر چه بود در یک ساعت، نیست شد و جز زمینی مسطح باقی نماند. حالا دیوارهای آهنی، همین زمین را محصور و خودروها در فضای پشتی پارک کرده‌اند و با این کار، خیال متولیان شهر هم از بابت نگرانی آسیب‌رساندن برای سلامت عابران و خودروها کاملا راحت شده است. خانه‌های اخلاصی، شمسیان و بهرامی مربوط به اواخر دوره قاجاریه، پهلوی اول و دوم بودند. چمن کبابیان قرار بود احیا یا همان باز زنده‌سازی بشود. جلسه‌های متعددی از سوی گروه کارشناسی متولی با اهالی گذاشته شد و گروه امیدوارانه چشم‌انتظار تصمیم‌های اجرایی بود اما دستور تخریب و اجرای آن، آب پاکی بروی دستان همه دلسوزان شهر ریخت تا بفهمیم در این شهر چقدر می‌توان به نتیجه دادن برنامه‌ریزی‌های شهری امیدوار بود! آدرس، کوچه استر ابتدای خیابان شریعتی یا عباس‌آباد به سمت کوچه استر روبروی مدرسه بزرگ موقوفات زنگنه، خانه‌ای شیروانی با آجرکاری‌هایی زیبا و چشم‌نواز قرار دارد. مسیر کوچه به بازار مظفریه می‌رسد بنابراین بسیار پرتردد است و اگر شهروندان کمی توجه کنند می‌توانند این خانه را به خاطر بسپارند. پای دیوار خانه یک بنر زرد رنگ قرار دارد و از خطر ریزش می‌گوید. خانه سرپاست و ایرادی لااقل در ظاهر ندارد. ناودانی‌ها اگر مرمت و شیروانی‌های سقف مجدد عایق‌کاری بشوند خطر نفوذ نم و باران بروی دیوارها از بین می‌رود. اما چرا بجای حفظ این خانه تاریخی باید خطر ریزش را هشدار داد؟ نزدیکی به بازار مظفریه و پاساژ طلا که آن‌هم کاملا بی‌ربط با فضای معماری و هویت شهری همدان ساخته شده، احتمال دارد مالک یا مالکان را به سودای تغییر کاربری بنا سوق بدهد. این خانه تاریخی در حریم درجه اول بقعه استر و مردخای ثبت شده در فهرست آثار ملی است. بنابراین هر گونه ساخت و ساز در آن منوط به اجازه اداره کل میراث فرهنگی استان همدان است. البته باید امیدوار بود این اداره کل قدر خانه‌های تاریخی را بیش از پیش بداند و با سرعت‌بخشی به روند ثبت آن‌ها در فهرست آثار ملی شرایط ماندگاری و برپایی را برقرار کند. الگوی کاشی یکی از خانه‌های تاریخی شهر کاشان به نام خانه طباطبایی شهرتی جهانی دارد. قدمت ساخت به نیمه دوم سده 13 هجری باز می‌گردد اما کاشان با خانه‌هایش چه کرده و همدان چه عاقبتی برایشان پخته است؟ به واقع اگر کمی دیر اقدام کنیم، دیگر هیچ نشانی از خانه‌های تاریخی دوران قاجاریه و پهلوی در همدان باقی نمی‌ماند. ابتدا باید به اهمیت این خانه‌ها پی برد و سپس فهمید براحتی می‌توان با کمی درایت و تدبیر و مرمت اصولی، خانه‌های فرهنگی، موزه‌ها و اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی و نیز سفره‌خانه‌های محلی و چای‌خانه‌ها را در گوشه‌گوشه همدان برپا کرد. در زمان انقلاب اسلامی، از بناهای اواخر دوره قاجاریه و اوایل پهلوی در حدود 5 یا 6 دهه می‌گذشته است. حال با گذشت تقریبا 40 سال، قدمت این خانه‌ها به حدود 100 سال می‌رسد. بنابراین لزوم نگهداری آن‌ها بیش از پیش شده است. همدان هم خانه طباطبایی دارد خانه تاریخی کوچه استر، متعلق به خاندان طباطبایی‌ها و رئیس‌الاسلام از دوران مشروطه تا زمان پهلوی بوده است. پسرعموی آیت‌الله سیدمحمد طباطبایی سنگلجی از چهره‌های معروف و مبرز در جنبش مشروطیت در تهران که هم ‌نام با او بود در همدان سکونت داشت. سیدمحمد طباطبایی همدانی در همین خانه مذکور واقع در کوچه استر ساکن بود و بسیاری از رهبران و فعالان جنبش مشروطه در زمان قاجاریه در این خانه رفت و آمد داشتند. برادرزاده سیدمحمد نیز از فعالان جنبش مشروطه بود و بعدها به عنوان نماینده همدان در مجلس شورای ملی انتخاب شد. او ملقب به «رئیس‌الاسلام» در مجلس موسسان و شورا حاضر بود. فرزندان او نیز در همین خانه آمد و شد داشتند. بعدها یکی از برادران او به نام حاج علی طباطبایی در سال‌های 1350 تا 1357 در دوره‌های 23 و 24 نماینده همدان در مجلس شورا بود. خانه مذکور مدتی هم در اجاره یکی از اداره‌ها در دوران پهلوی بود که با جابجایی آن اداره مجدد در اختیار افراد مختلف قرار گرفت. دکتر پرویز اذکایی، مورخ و فیلسوف معاصر، در مقاله‌های تاریخ مشروطه همدان و خاندان رضویان بخش مربوط به سادات درب حکیم‌خانه درباره خاندان طباطبایی توضیح داده‌ است. زودتر ثبت کنید کار ثبت بناهای تاریخی در فهرست آثار ملی ایران، پشتیبانی برای حفظ و مرمت آن‌هاست. انتظار می‌رود سازمان میراث فرهنگی استان همدان روند ثبت این بنا را سرعت ببخشد تا خانه حفظ شود.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عضویت در کانال تلگرام جام جم همدان
بستن